Ενδοκρινολογία, Δέρμα και Διατροφή: Πώς συνδέονται οι ορμόνες με την υγεία του δέρματος?

kamc-derma-diatrofi.jpg

Γράφει η Δρ. Ελευθερία Πειρουνάκη

 

Το δέρμα αποτελεί το μεγαλύτερο όργανο του ανθρώπινου σώματος και λειτουργεί ως βασικό προστατευτικό φράγμα απέναντι στο εξωτερικό περιβάλλον. Εκτός από τον προστατευτικό του ρόλο, συμμετέχει σε σύνθετες βιολογικές διεργασίες και συνδέεται άμεσα με το ενδοκρινολογικό σύστημα, τις ορμόνες και τη διατροφή.

Τα τελευταία χρόνια, επιστημονικά δεδομένα αναδεικνύουν ότι το δέρμα δεν αποτελεί απλώς στόχο της ορμονικής δράσης, αλλά διαθέτει και δικούς του μηχανισμούς παραγωγής και μεταβολισμού ορμονών. Παράλληλα, μπορεί να αξιοποιεί συστατικά που προέρχονται από τη διατροφή, για να συνθέτει ορμονικά δραστικές ουσίες και μεταβολίτες που ενδέχεται να επηρεάζουν τη λειτουργία και άλλων συστημάτων του οργανισμού.

Η τοπική χρήση οιστρογόνων, ανδρογόνων, κορτικοστεροειδών και ρετινοειδών στην ιατρική αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της σχέσης μεταξύ δέρματος και ορμονών.

Βιταμίνη D: Η ορμονική λειτουργία του δέρματος

Ένα από τα σημαντικότερα παραδείγματα ενδοκρινικής λειτουργίας του δέρματος είναι η παραγωγή βιταμίνης D. Η σύνθεσή της πραγματοποιείται στο δέρμα υπό την επίδραση της υπεριώδους ακτινοβολίας UVB και αποτελεί σημαντική πηγή βιταμίνης D για τον ανθρώπινο οργανισμό.

Η βιταμίνη D συμβάλλει στη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος και στον μεταβολισμό του ασβεστίου και του φωσφόρου. Η ανεπάρκειά της έχει συσχετιστεί με διάφορες παθήσεις, μεταξύ των οποίων ορισμένα αυτοάνοσα και καρδιαγγειακά νοσήματα, ενώ έχει μελετηθεί και η σχέση της με τη λεύκη, τη σκλήρυνση κατά πλάκας και ορισμένες μορφές καρκίνου. Ωστόσο, οι συσχετίσεις αυτές δεν αποδεικνύουν από μόνες τους αιτιώδη σχέση σε κάθε περίπτωση.

Ορμονικές διαταραχές και δερματικές παθήσεις

Η ορμονική ισορροπία επηρεάζει σημαντικά την υγεία και την εμφάνιση του δέρματος. Η έλλειψη οιστρογόνων, η αυξημένη δράση των ανδρογόνων, τα χαμηλά επίπεδα σιδήρου, οι χρόνιες παθήσεις και τα αυξημένα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα αποτελούν παράγοντες που μπορεί να επηρεάσουν αρνητικά τη δερματική υγεία.

Ενδεικτικά, η σχέση ενδοκρινολογίας και δέρματος αναδεικνύεται στις ακόλουθες περιπτώσεις:

  • Παθήσεις του θυρεοειδούς και μεταβολικές διαταραχές: Ορισμένες ενδοκρινολογικές και μεταβολικές παθήσεις, όπως οι διαταραχές της λειτουργίας του θυρεοειδούς και του μεταβολισμού της πορφυρίνης, μπορεί να συνοδεύονται από χαρακτηριστικές δερματικές εκδηλώσεις.
  • Νευρική ανορεξία και δερματικά σημάδια: Η νευρική ανορεξία, μια διατροφική διαταραχή με σημαντικές επιπτώσεις στη συνολική υγεία, μπορεί να προκαλέσει δερματικές και περιονύχιες αλλοιώσεις, όπως υπερμελάγχρωση, παρωνυχία, ακροκυάνωση, πετέχειες και ακμή.
  • Εντερική μικροχλωρίδα και ατοπική δερματίτιδα: Η σχέση του εντερικού μικροβιώματος με το ανοσοποιητικό σύστημα και την ατοπική δερματίτιδα αποτελεί αντικείμενο επιστημονικής έρευνας. Ορισμένα προβιοτικά έχουν μελετηθεί για την πιθανή ευεργετική τους επίδραση στη ρύθμιση της εντερικής μικροχλωρίδας και της ανοσολογικής απόκρισης. Τα αποτελέσματα, ωστόσο, εξαρτώνται από το συγκεκριμένο στέλεχος και τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα.
  • Μειωμένη παραγωγή κορτιζόλης και νόσος Addison: Η ανεπάρκεια κορτιζόλης από τα επινεφρίδια μπορεί να συνοδεύεται από χαρακτηριστική υπερμελάγχρωση του δέρματος. Στη νόσο Addison, η αυξημένη παραγωγή ACTH και άλλων πεπτιδίων που σχετίζονται με τη μελανοκορτίνη συμβάλλει στην εμφάνιση αυτής της εκδήλωσης.

 

Διατροφή, αντιοξειδωτικά και υγεία του δέρματος

Η διατροφή αποτελεί σημαντικό παράγοντα για τη φυσιολογική λειτουργία και την εμφάνιση του δέρματος. Οι ελλείψεις βιταμινών και ιχνοστοιχείων μπορεί να συνδέονται με τριχόπτωση, ξηρότητα, μειωμένη ελαστικότητα, αλλοιώσεις στην όψη του δέρματος και εύθραυστα νύχια. Παράλληλα, συγκεκριμένες διατροφικές συνήθειες έχουν μελετηθεί σε σχέση με την ακμή, την κυτταρίτιδα και άλλες δερματικές καταστάσεις.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι αντιοξειδωτικές ουσίες, όπως το σελήνιο, η βιταμίνη C, η βιταμίνη E, η L-καρνιτίνη και το CoQ10. Οι ουσίες αυτές συμμετέχουν σε μηχανισμούς προστασίας των κυττάρων από το οξειδωτικό στρες.

Μελέτη ανασκόπησης του 2016 εξέτασε την επίδραση των αντιοξειδωτικών συμπληρωμάτων σε παραμέτρους του σπέρματος και στην ανδρική γονιμότητα. Τα ευρήματα ανέδειξαν πιθανές βελτιώσεις σε ορισμένες παραμέτρους, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η λήψη συμπληρωμάτων εγγυάται βελτίωση της γονιμότητας ή της υγείας του δέρματος.

Γήρανση του δέρματος: Ο ρόλος των εξωτερικών παραγόντων

Η γήρανση του δέρματος επηρεάζεται τόσο από ενδογενείς παράγοντες, που σχετίζονται με τη φυσιολογική γήρανση και τη βιολογία του οργανισμού, όσο και από εξωγενείς παράγοντες.

Στους εξωγενείς παράγοντες περιλαμβάνονται η υπεριώδης ακτινοβολία του ήλιου, η ατμοσφαιρική ρύπανση, το κάπνισμα και η μη ισορροπημένη διατροφή. Η χρόνια έκθεση σε αυτούς μπορεί να συμβάλει στην εμφάνιση δερματικών βλαβών, στην απώλεια ελαστικότητας και στον σχηματισμό βαθιών ρυτίδων.

Επομένως, η φροντίδα του δέρματος δεν περιορίζεται μόνο σε εξωτερικές παρεμβάσεις, όπως ενέσιμες τεχνικές, τοπικές θεραπείες και αλοιφές. Η συνολική κατάσταση της υγείας, η επάρκεια θρεπτικών συστατικών και η ορμονική ισορροπία αποτελούν τις σημαντικότερες παραμέτρους για υγειές δέρμα.

Γιατί είναι σημαντικός ο ενδοκρινολογικός έλεγχος?

Η υγεία του δέρματος συνδέεται στενά με την ορμονική λειτουργία, τον μεταβολισμό και τη διατροφική κατάσταση του οργανισμού. Όταν υπάρχουν επίμονα ή ανεξήγητα δερματικά προβλήματα, όπως αλλαγές στη μελάγχρωση, τριχόπτωση ή άλλες δερματικές εκδηλώσεις, η διερεύνηση πιθανών υποκείμενων αιτιών μπορεί να συμβάλει στην επιλογή της κατάλληλης αντιμετώπισης.

Μήπως τελικά το μυστικό της υγείας και της ομορφιάς κρύβεται μέσα στον ίδιο μας τον οργανισμό?

Βιβλιογραφία

  • Khalid AlGhamdi et al. Indian J Dermatol Venereol Leprol. Nov-Dec 2013,Int J Reprod Biomed. 2016
    Dec; 14(12): 729–736.
  • Sedigheh Ahmadi, M.Sc.,Reihane Bashiri, M.Sc.,Akram Ghadiri-Anari, M.D. and Azadeh Nadjarzadeh, Ph.D, Int J Reprod Biomed. 2016 Dec; 14(12): 729–736.
  • Prebiotics and probiotics in atopic dermatitis, Emilia Rusu,Georgiana Enache,Raluca Cursaru, Alexandra Alexescu,Raluca Radu,Oana Onila,Teodora Cavallioti,Florin Rusu, Mihaela Posea,Mariana
    Jinga and Gabriela Radulian,, Exp Ther Med. 2019 Aug; 18(2): 926–931.

 

Dr. med. Ελευθερία Πειρουνάκη

  • Ενδοκρινολόγος-Διαβητολόγος-Μεταβολισμός
  • Διδάκτωρ του Παν/μίου LMU Μονάχου Γερμανίας
  • Ειδική Διαβητολόγος της Γερμανικής Διαβητολογικής Κοινότητας
  • Ειδική στην Οστεοπόρωση (Μέλος του Γερμανικού Συνδέσμου Οστεολογίας)

Καρδιολογικό Ιατρείο


Δευ
17:00 – 21:00
Τρι
17:00 – 21:00
Τετ
Κλειστά
Πεμ
17:00 – 21:00
Παρ
17:30 – 21:00
Σαββατο και Κυριακή
Κλειστά


Ενδοκρινολογικό Ιατρείο


Δευ
14:30 – 19:00
Τρι
16:00 – 20:00
Τετ
12:30 – 19:00
Πεμ
14:00 – 18:00
Παρ
12:30-18:30
Σαββατο και Κυριακή
Κλειστά


Παθολογικό & Λοιμωξιολογικό Ιατρείο


Δευ
10:00 – 12:00 και 17:30 – 21:00
Τρι
10:00 – 12:00
Τετ
10:00 – 12:00 και 17:30 – 21:00
Πεμ
10:00 – 12:00 και 17:30 – 21:00
Παρ
10:00 – 12:00
Σαββατο και Κυριακή
Κλειστά


Νεφρολογικό Ιατρείο


Τετ
17:30 – 21:00


Ορθοπαιδικό Ιατρείο


Παρ
17:00 – 21:00