Ύπνος και σωματικό βάρος: Πώς η έλλειψη ύπνου επηρεάζει την όρεξη?
Γράφει η Δρ. Ελευθερία Πειρουνάκη
Ο ύπνος δεν είναι απλώς μια περίοδος ξεκούρασης. Αποτελεί σημαντικό μέρος της ορμονικής και μεταβολικής λειτουργίας του οργανισμού και φαίνεται ότι η διάρκεια του ύπνου μπορεί να επηρεάζει τους μηχανισμούς που ρυθμίζουν την πείνα, τον κορεσμό και, κατ’ επέκταση, το σωματικό βάρος.
Ήδη από το 2004, μελέτη των Taheri et al., σε 1.024 συμμετέχοντες της Wisconsin Sleep Cohort, ανέδειξε μια σημαντική συσχέτιση μεταξύ μικρής διάρκειας ύπνου, αυξημένου δείκτη μάζας σώματος (BMI) και μεταβολών σε δύο βασικές ορμόνες που σχετίζονται με την όρεξη: τη λεπτίνη και τη γκρελίνη.
Λεπτίνη και γκρελίνη: οι ορμόνες της πείνας και του κορεσμού.
Η λεπτίνη παράγεται κυρίως από τα λιπώδη κύτταρα και μεταφέρει στον εγκέφαλο σήματα σχετικά με τα ενεργειακά αποθέματα του οργανισμού, συμβάλλοντας στη ρύθμιση του κορεσμού. Αντίθετα, η γκρελίνη είναι μια ορμόνη που διεγείρει την πείνα.
Στη μελέτη των Taheri et al., τα άτομα με μικρότερη διάρκεια ύπνου παρουσίαζαν χαμηλότερα επίπεδα λεπτίνης και υψηλότερα επίπεδα γκρελίνης. Ενδεικτικά, για άτομα που συνήθως κοιμούνταν 5 ώρες αντί για 8, οι ερευνητές υπολόγισαν περίπου 15,5% χαμηλότερη λεπτίνη, ενώ η μικρότερη νυχτερινή διάρκεια ύπνου συνδεόταν με περίπου 14,9% υψηλότερη γκρελίνη. Οι μεταβολές αυτές θα μπορούσαν να ενισχύουν το αίσθημα πείνας και να συμβάλλουν στην αυξημένη πρόσληψη τροφής.
Παράλληλα, η 13ετής μελέτη των Hasler et al. σε νεαρούς ενήλικες ανέδειξε σχέση μεταξύ μικρότερης διάρκειας ύπνου και μελλοντικής εμφάνισης παχυσαρκίας, ενισχύοντας την άποψη ότι ο ύπνος αποτελεί έναν παράγοντα που σχετίζεται με τη μακροχρόνια ρύθμιση του σωματικού βάρους.
Είναι σημαντικό, ωστόσο, να διευκρινιστεί ότι οι μελέτες αυτές δείχνουν συσχετίσεις και πιθανούς μηχανισμούς και δεν σημαίνουν ότι η έλλειψη ύπνου αποτελεί από μόνη της την αιτία της αύξησης του βάρους. Η διατροφή, η σωματική δραστηριότητα, ο μεταβολισμός και πολλοί άλλοι παράγοντες συμμετέχουν στη ρύθμιση του σωματικού βάρους.
Ο επαρκής και ποιοτικός ύπνος, επομένως, αποτελεί ένα ακόμη σημαντικό κομμάτι ενός υγιεινού τρόπου ζωής. Η φροντίδα του σωματικού βάρους δεν ξεκινά μόνο από το τι τρώμε και πόσο ασκούμαστε, αλλά και από το πόσο καλά κοιμόμαστε.
Ας μην υποτιμούμε, λοιπόν, τη δύναμη ενός καλού βραδινού ύπνου! Ας κοιμηθούμε λοιπόν!
Πηγή: Hasler et al. (2004), Taheri et al. (2004)
Dr. med. Ελευθερία Πειρουνάκη
▪️ Ενδοκρινολόγος-Διαβητολόγος-Μεταβολισμός
▪️ Διδάκτωρ του Παν/μίου LMU Μονάχου Γερμανίας
▪️ Ειδική Διαβητολόγος της Γερμανικής Διαβητολογικής Κοινότητας
▪️ Ειδική στην Οστεοπόρωση (Μέλος του Γερμανικού Συνδέσμου Οστεολογίας)
Ύπνος και σωματικό βάρος: Πώς η έλλειψη ύπνου επηρεάζει την όρεξη?
Γνωρίζατε ότι η ανεπαρκής διάρκεια ύπνου μπορεί να συνδέεται με αυξημένο σωματικό βάρος και μεγαλύτερη όρεξη?Ο ύπνος δεν είναι απλώς μια περίοδος ξεκούρασης. Αποτελεί σημαντικό μέρος της ορμονικής και μεταβολικής λειτουργίας του οργανισμού και φαίνεται ότι η διάρκεια του ύπνου μπορεί να επηρεάζει τους μηχανισμούς που ρυθμίζουν την πείνα, τον κορεσμό και, κατ’ επέκταση, το σωματικό βάρος.
Ήδη από το 2004, μελέτη των Taheri et al., σε 1.024 συμμετέχοντες της Wisconsin Sleep Cohort, ανέδειξε μια σημαντική συσχέτιση μεταξύ μικρής διάρκειας ύπνου, αυξημένου δείκτη μάζας σώματος (BMI) και μεταβολών σε δύο βασικές ορμόνες που σχετίζονται με την όρεξη: τη λεπτίνη και τη γκρελίνη.
Λεπτίνη και γκρελίνη: οι ορμόνες της πείνας και του κορεσμού.
Η λεπτίνη παράγεται κυρίως από τα λιπώδη κύτταρα και μεταφέρει στον εγκέφαλο σήματα σχετικά με τα ενεργειακά αποθέματα του οργανισμού, συμβάλλοντας στη ρύθμιση του κορεσμού. Αντίθετα, η γκρελίνη είναι μια ορμόνη που διεγείρει την πείνα.
Στη μελέτη των Taheri et al., τα άτομα με μικρότερη διάρκεια ύπνου παρουσίαζαν χαμηλότερα επίπεδα λεπτίνης και υψηλότερα επίπεδα γκρελίνης. Ενδεικτικά, για άτομα που συνήθως κοιμούνταν 5 ώρες αντί για 8, οι ερευνητές υπολόγισαν περίπου 15,5% χαμηλότερη λεπτίνη, ενώ η μικρότερη νυχτερινή διάρκεια ύπνου συνδεόταν με περίπου 14,9% υψηλότερη γκρελίνη. Οι μεταβολές αυτές θα μπορούσαν να ενισχύουν το αίσθημα πείνας και να συμβάλλουν στην αυξημένη πρόσληψη τροφής.
Παράλληλα, η 13ετής μελέτη των Hasler et al. σε νεαρούς ενήλικες ανέδειξε σχέση μεταξύ μικρότερης διάρκειας ύπνου και μελλοντικής εμφάνισης παχυσαρκίας, ενισχύοντας την άποψη ότι ο ύπνος αποτελεί έναν παράγοντα που σχετίζεται με τη μακροχρόνια ρύθμιση του σωματικού βάρους.
Είναι σημαντικό, ωστόσο, να διευκρινιστεί ότι οι μελέτες αυτές δείχνουν συσχετίσεις και πιθανούς μηχανισμούς και δεν σημαίνουν ότι η έλλειψη ύπνου αποτελεί από μόνη της την αιτία της αύξησης του βάρους. Η διατροφή, η σωματική δραστηριότητα, ο μεταβολισμός και πολλοί άλλοι παράγοντες συμμετέχουν στη ρύθμιση του σωματικού βάρους.
Ο επαρκής και ποιοτικός ύπνος, επομένως, αποτελεί ένα ακόμη σημαντικό κομμάτι ενός υγιεινού τρόπου ζωής. Η φροντίδα του σωματικού βάρους δεν ξεκινά μόνο από το τι τρώμε και πόσο ασκούμαστε, αλλά και από το πόσο καλά κοιμόμαστε.
Ας μην υποτιμούμε, λοιπόν, τη δύναμη ενός καλού βραδινού ύπνου! Ας κοιμηθούμε λοιπόν!
Πηγή: Hasler et al. (2004), Taheri et al. (2004)
Dr. med. Ελευθερία Πειρουνάκη
▪️ Ενδοκρινολόγος-Διαβητολόγος-Μεταβολισμός
▪️ Διδάκτωρ του Παν/μίου LMU Μονάχου Γερμανίας
▪️ Ειδική Διαβητολόγος της Γερμανικής Διαβητολογικής Κοινότητας
▪️ Ειδική στην Οστεοπόρωση (Μέλος του Γερμανικού Συνδέσμου Οστεολογίας)
