Γράφει η Δρ. Ελευθερία Πειρουνάκη

Οι περισσότεροι άνθρωποι γνωρίζουν ότι ο Σακχαρώδης Διαβήτης μπορεί να προκαλέσει επιπλοκές στην καρδιά, τα νεφρά, τα μάτια και τα αγγεία. Λιγότερο γνωστό είναι ότι η νόσος μπορεί να επηρεάσει σημαντικά και την υγεία των οστών, αυξάνοντας τον κίνδυνο οστεοπόρωσης και καταγμάτων.

Η σωστή ενημέρωση, η έγκαιρη διάγνωση και η υιοθέτηση ενός υγιεινού τρόπου ζωής μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στη διατήρηση ισχυρών οστών και στη μείωση του κινδύνου καταγμάτων.

Τι είναι η οστεοπόρωση?

Η οστεοπόρωση είναι μια χρόνια πάθηση κατά την οποία τα οστά χάνουν σταδιακά την πυκνότητα και την αντοχή τους. Ως αποτέλεσμα γίνονται πιο εύθραυστα και είναι περισσότερο επιρρεπή σε κατάγματα, ακόμη και μετά από έναν μικρό τραυματισμό ή μία απλή πτώση.

Η νόσος εξελίσσεται συνήθως χωρίς συμπτώματα για πολλά χρόνια και συχνά διαγιγνώσκεται μόνο μετά από κάποιο κάταγμα. Για τον λόγο αυτό αποκαλείται συχνά και «σιωπηλή νόσος».

Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης?

Ο Σακχαρώδης Διαβήτης είναι μια ομάδα μεταβολικών νοσημάτων που χαρακτηρίζονται από αυξημένα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα, είτε επειδή το πάγκρεας δεν παράγει επαρκή ποσότητα ινσουλίνης, είτε επειδή ο οργανισμός δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει αποτελεσματικά την ινσουλίνη που παράγει.

Η χρόνια αύξηση του σακχάρου μπορεί με την πάροδο του χρόνου να προκαλέσει βλάβες σε διάφορα όργανα και ιστούς του σώματος, επηρεάζοντας παράλληλα και τον φυσιολογικό μεταβολισμό των οστών.

Οι βασικοί τύποι διαβήτη

• Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 1

Πρόκειται για αυτοάνοση νόσο, κατά την οποία το ανοσοποιητικό σύστημα καταστρέφει τα κύτταρα του παγκρέατος που παράγουν ινσουλίνη. Οι ασθενείς χρειάζονται καθημερινή χορήγηση ινσουλίνης.

• Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2

Αποτελεί περίπου το 90% όλων των περιπτώσεων διαβήτη και χαρακτηρίζεται κυρίως από αντίσταση στην ινσουλίνη και σχετική έλλειψη παραγωγής της.

• Διαβήτης κύησης

Εμφανίζεται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο επιπλοκών τόσο για τη μητέρα όσο και για το έμβρυο.

Γιατί ο διαβήτης αυξάνει τον κίνδυνο οστεοπόρωσης και καταγμάτων?

Η σχέση μεταξύ Διαβήτη και Οστεοπόρωσης είναι πολύπλοκη και αποτελεί αντικείμενο έντονης επιστημονικής έρευνας.

Σήμερα γνωρίζουμε ότι ο φυσιολογικός μεταβολισμός των οστών επηρεάζεται από τον Διαβήτη, ενώ σημαντικό ρόλο φαίνεται να διαδραματίζει και η αλληλεπίδραση μεταξύ ινσουλίνης και οστικού ιστού.

Επιπλέον, ορισμένα αντιδιαβητικά φάρμακα, αλλά και οι επιπλοκές του διαβήτη, ενδέχεται να αυξήσουν περαιτέρω τον κίνδυνο καταγμάτων.

Ποιοι ασθενείς διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο?

Έρευνες έχουν δείξει ότι:

• Τα άτομα με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 1 παρουσιάζουν συνήθως χαμηλότερη οστική πυκνότητα και αυξημένο κίνδυνο καταγμάτων.
• Τα άτομα με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2, ιδιαίτερα όταν έχουν επιπλοκές όπως διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια ή νεφροπάθεια, εμφανίζουν επίσης αυξημένο κίνδυνο καταγμάτων, ακόμη και όταν η οστική τους πυκνότητα συγκριτικά με τους Διαβητικούς τύπου 1 είναι υψηλότερη.
• Το μεγάλο προσδόκιμο ζωής των ατόμων με Διαβήτη, που συνοδεύεται με την βελτίωση της ιατρικής περίθαλψης, σημαίνει ότι περισσότεροι άνθρωποι φτάνουν σε ηλικίες όπου η οστεοπόρωση γίνεται συχνότερη.
• Οι γυναίκες με Διαβήτη τύπου 1 ή τύπου 2 έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο πτώσεων λόγω διαταραχών της όρασης, περιφερικής νευροπάθειας ή επεισοδίων υπογλυκαιμίας.
• Η καθιστική ζωή, που συχνά συνοδεύει τον Διαβήτη τύπου 2, συμβάλλει και αυτή στη μείωση της οστικής αντοχής.

Η οστεοπόρωση προκαλεί πόνο?

Ένα από τα πιο συχνά λάθη είναι η αντίληψη ότι η απουσία πόνου σημαίνει και υγιή οστά.

Στην πραγματικότητα, η οστεοπόρωση δεν προκαλεί πόνο μέχρι να συμβεί κάποιο κάταγμα. Έτσι, κάποιος μπορεί να πάσχει από οστεοπόρωση χωρίς να παρουσιάζει κανένα απολύτως σύμπτωμα.

Πρέπει οι ασθενείς με Διαβήτη να ελέγχονται για οστεοπόρωση?

Δεν υπάρχουν ειδικές οδηγίες που να επιβάλλουν προληπτικό έλεγχο σε όλους τους ασθενείς με Διαβήτη.

Ωστόσο, ο ενδοκρινολόγος σας μπορεί να αξιολογήσει τους ατομικούς παράγοντες κινδύνου και να κρίνει αν απαιτείται μέτρηση οστικής πυκνότητας (DEXA).

Ασβέστιο και βιταμίνη D: δύο πολύτιμοι σύμμαχοι!

Η επαρκής πρόσληψη ασβεστίου και βιταμίνης D αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη διατήρηση της οστικής υγείας.

Το ασβέστιο λαμβάνεται κυρίως μέσω της διατροφής, ιδιαίτερα από τα γαλακτοκομικά προϊόντα, ενώ η βιταμίνη D παράγεται στο δέρμα με την έκθεση στον ήλιο και βρίσκεται επίσης σε ορισμένες τροφές.

Σε αρκετές περιπτώσεις, ιδιαίτερα στους ηλικιωμένους, στα άτομα με περιορισμένη έκθεση στον ήλιο ή σε όσους παρουσιάζουν έλλειψη βιταμίνης D, μπορεί να χρειαστεί η χορήγηση συμπληρωμάτων, πάντοτε σύμφωνα με τις οδηγίες του θεράποντος ενδοκρινολόγου.

Ωστόσο, η λήψη ασβεστίου και βιταμίνης D από μόνη της δεν αρκεί πάντοτε για την πρόληψη ή τη θεραπεία της οστεοπόρωσης. Σε ορισμένους ασθενείς απαιτείται και ειδική φαρμακευτική αγωγή.

Πώς μπορείτε να προστατεύσετε τα οστά σας?

Η προστασία της οστικής υγείας στα άτομα με Διαβήτη βασίζεται σε έναν συνδυασμό καθημερινών συνηθειών και ιατρικής παρακολούθησης.

Υιοθετήστε μια ισορροπημένη διατροφή

Επιλέξτε τρόφιμα πλούσια σε ασβέστιο και βιταμίνη D και ακολουθήστε τις διατροφικές οδηγίες που σας έχει δώσει ο ενδοκρινολόγος σας.

Ασκηθείτε συστηματικά

Η τακτική άσκηση με φόρτιση του σκελετού (όπως το περπάτημα) και οι ασκήσεις μυϊκής ενδυνάμωσης συμβάλλουν στη διατήρηση της οστικής μάζας, βελτιώνουν την ισορροπία και μειώνουν τον κίνδυνο πτώσεων. Επιπλέον, η φυσική δραστηριότητα βοηθά και στη ρύθμιση του σακχάρου.

Διατηρήστε έναν υγιεινό τρόπο ζωής

Η διακοπή του καπνίσματος, ο περιορισμός της υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ και η διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους ωφελούν τόσο τον διαβήτη όσο και τα οστά.

Ακολουθήστε τη θεραπεία που σας έχει συστήσει ο γιατρός

Όταν υπάρχει διάγνωση οστεοπόρωσης ή υψηλός κίνδυνος καταγμάτων, η κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή μπορεί να μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο μελλοντικών καταγμάτων.

Μειώστε τον κίνδυνο πτώσεων

Φοράτε αντιολισθητικά υποδήματα, φροντίστε ο χώρος του σπιτιού να είναι ασφαλής, απομακρύνετε χαλιά που γλιστρούν, διατηρείτε καλό φωτισμό και τοποθετήστε χειρολαβές όπου χρειάζεται, ιδιαίτερα στο μπάνιο και στις σκάλες.

Παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο καταγμάτων στα άτομα με διαβήτη:

Ορισμένοι παράγοντες που σχετίζονται με τον διαβήτη μπορούν να αυξήσουν ακόμη περισσότερο τον κίνδυνο οστεοπορωτικών καταγμάτων:

• Ανεπαρκής ρύθμιση του σακχάρου.
• Επιπλοκές από τα μάτια που επηρεάζουν την όραση.
• Νευροπάθεια και έλκη στα πόδια που επηρεάζουν την ισορροπία.
• Μειωμένη κινητικότητα και καθιστική ζωή.
• Επεισόδια υπογλυκαιμίας.

Εάν πάσχετε από Σακχαρώδη Διαβήτη ή έχετε παράγοντες κινδύνου για οστεοπόρωση, συζητήστε με τον ενδοκρινολόγο σας εάν χρειάζεται περαιτέρω έλεγχος ή προληπτική αντιμετώπιση. Η έγκαιρη διάγνωση αποτελεί το σημαντικότερο βήμα για την προστασία των οστών σας.

Dr. med. Ελευθερία Πειρουνάκη

• Ενδοκρινολόγος – Διαβητολόγος – Μεταβολισμός
• Διδάκτωρ του Παν/μίου LMU Μονάχου Γερμανίας
• Ειδική Διαβητολόγος της Γερμανικής Διαβητολογικής Κοινότητας
• Ειδική στην Οστεοπόρωση (Μέλος του Γερμανικού Συνδέσμου Οστεολογίας)