Γράφει η Δρ. Ελευθερία Πειρουνάκη

Η σαρκοπενία, δηλαδή η προοδευτική απώλεια μυϊκής μάζας και μυϊκής λειτουργίας, αποτελεί ένα σημαντικό πρόβλημα υγείας, ιδιαίτερα όσο αυξάνεται η ηλικία. Τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότερα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι υπάρχει στενή σχέση μεταξύ σαρκοπενίας, προδιαβήτη και σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2.

Μάλιστα, η σχέση αυτή φαίνεται να είναι αμφίδρομη: ο διαβήτης μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης σαρκοπενίας, ενώ η χαμηλή μυϊκή μάζα φαίνεται να συνδέεται με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης διαβήτη τύπου 2.

Διαβήτης τύπου 2: παράγοντας κινδύνου για σαρκοπενία

Μια πρόσφατη μετα-ανάλυση που εξέτασε τα διαθέσιμα δεδομένα σχετικά με τη σχέση μεταξύ σακχαρώδη διαβήτη και σαρκοπενίας έδειξε ότι η παρουσία διαβήτη τύπου 2, αλλά ακόμη και προδιαβήτη, συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης σαρκοπενίας.

Ο κίνδυνος φαίνεται μάλιστα να επηρεάζεται από ορισμένους παράγοντες, όπως:

• η μη ικανοποιητική ρύθμιση του σακχαρώδη διαβήτη
• η μεγάλη διάρκεια της νόσου, ιδιαίτερα όταν ο διαβήτης έχει διάρκεια μεγαλύτερη των 6 ετών
• καθώς και η παρουσία μικροαγγειακών επιπλοκών.

Τα ευρήματα αυτά υπογραμμίζουν τη σημασία όχι μόνο της ρύθμισης της γλυκόζης, αλλά και της διατήρησης της μυϊκής μάζας και της μυϊκής λειτουργίας στους ασθενείς με διαβήτη.

Η χαμηλή μυϊκή μάζα αυξάνει τον κίνδυνο διαβήτη?

ΝΑΙ. Μελέτες σε άτομα χωρίς γνωστό διαβήτη έχουν δείξει ότι η παρουσία σαρκοπενίας και ιδιαίτερα η χαμηλή μυϊκή μάζα σχετίζεται με αυξημένη πιθανότητα μελλοντικής εμφάνισης σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, ανεξάρτητα μάλιστα από το αν συνυπάρχει παχυσαρκία.

Επομένως, η αξιολόγηση της μυϊκής μάζας μπορεί να έχει ιδιαίτερη σημασία και στο πλαίσιο της πρόληψης του διαβήτη, και όχι μόνο στην αντιμετώπιση της σαρκοπενίας.

Περισσότερη μυϊκή μάζα, καλύτερος μεταβολικός έλεγχος

Η αναλογία της μυϊκής μάζας σε σχέση με το συνολικό σωματικό βάρος φαίνεται να έχει σημαντική μεταβολική σημασία.

Υψηλότερη αναλογία μυϊκής μάζας έχει συσχετιστεί με χαμηλότερα επίπεδα ινσουλινοαντίστασης και μικρότερη πιθανότητα εμφάνισης προδιαβήτη.

Παράλληλα, η αύξηση της μυϊκής μάζας σε σχέση με τη λιπώδη μάζα φαίνεται να αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα καλύτερης γλυκαιμικής ρύθμισης.

Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι σκελετικοί μύες αποτελούν σημαντικό ιστό για τη χρησιμοποίηση της γλυκόζης από τον οργανισμό. Η διατήρηση, επομένως, της μυϊκής μάζας αποτελεί σημαντικό μέρος μιας συνολικής στρατηγικής για τη μεταβολική υγεία και την πρόληψη του διαβήτη τύπου 2.

Μπορεί η καλύτερη ρύθμιση του διαβήτη να βοηθήσει τους μυς?

Σε ασθενείς με διαβήτη, η βελτίωση του γλυκαιμικού ελέγχου έχει συσχετιστεί με θετικές επιδράσεις στη μυϊκή μάζα και τη σωματική λειτουργικότητα.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που αναφέρονται στο αρχικό άρθρο, ακόμη και μείωση της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης κατά μία ποσοστιαία μονάδα έχει συσχετιστεί με μεγαλύτερη αύξηση της μυϊκής μάζας και βελτίωση της κινητικότητας των ασθενών.

Πώς αντιμετωπίζεται η σαρκοπενία?

Η αντιμετώπιση της σαρκοπενίας δεν βασίζεται σε μία μόνο παρέμβαση. Αντίθετα, απαιτεί συνδυαστική προσέγγιση, ανάλογα πάντα με την κατάσταση και τις ανάγκες κάθε ασθενούς.

• συστηματική σωματική δραστηριότητα και ασκήσεις ενδυνάμωσης
• κατάλληλη διατροφική παρέμβαση, μετά από ιατρική αξιολόγηση
• συνδυαστικές θεραπευτικές παρεμβάσεις
• και, όπου απαιτείται, επανεκτίμηση και τροποποίηση της φαρμακευτικής αγωγής

Πώς γίνεται η διάγνωση της σαρκοπενίας?

Για την αξιολόγηση της μυϊκής μάζας και τον προσδιορισμό του βαθμού της σαρκοπενίας μπορεί να χρησιμοποιηθεί η μέτρηση με DXA (Dual Energy X–ray Absorptiometry).

Πρόκειται για μια γρήγορη, ασφαλή και ακριβή μέθοδο, η οποία χρησιμοποιείται ευρέως για την αξιολόγηση της σύστασης του σώματος και μπορεί να συμβάλει στην εκτίμηση της μυϊκής μάζας.

ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ: Η σχέση μεταξύ σαρκοπενίας και σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 φαίνεται να είναι αμφίδρομη και ιδιαίτερα σημαντική.

Η επαρκής μυϊκή μάζα δεν αφορά μόνο τη δύναμη και την κινητικότητα. Συνδέεται επίσης με τηv μεταβολική υγεία, την ευαισθησία στην ινσουλίνη και τον καλύτερο γλυκαιμικό έλεγχο.

Για τον λόγο αυτό, η πρόληψη και η έγκαιρη αντιμετώπιση της απώλειας μυϊκής μάζας θα πρέπει να αποτελούν μέρος μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης τόσο στην πρόληψη του σακχαρώδη διαβήτη, όσο και στη φροντίδα των ασθενών που ήδη πάσχουν από διαβήτη τύπου 2.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

• Τhe association between Diabetes mellitus and risk of sarkopenia: accumulated evidences from observational studies front Endocrinol 2021.
• Low muscle mass and risk off Type 2 diabetes in middle-aged and older adults: findings from the Koges Diabelologio 2017.

Dr. med. Ελευθερία Πειρουνάκη

• Ενδοκρινολόγος-Διαβητολόγος-Μεταβολισμός
• Διδάκτωρ του Παν/μίου LMU Μονάχου Γερμανίας
• Ειδική Διαβητολόγος της Γερμανικής Διαβητολογικής Κοινότητας
• Ειδική στην Οστεοπόρωση (Μέλος του Γερμανικού Συνδέσμου Οστεολογίας)